Corona heeft leidinggevenden, medewerkers en eigenlijk iedereen die ineens thuis moest werken ongekend laten oefenen met het concept ‘vertrouwen’. Als leidinggevende werd je geconfronteerd met je eigen gedrag richting je team. Schoot je in de controle of gaf je echt vertrouwen op afstand?
In ons podcast interview deelt Harrie Timmermans, gemeentesecretaris van gemeente Heusden, zijn eigen twijfels en leerervaringen over werken op afstand vanuit vertrouwen. Daaruit destilleer ik drie tips voor leidinggevenden die (nog) meer vanuit vertrouwen willen werken.
“Waarom zou ik iedereen door de wasstraat van wantrouwen halen als slechts een paar procent van de mensen geen goede intenties heeft?” Harrie zegt het letterlijk. Ja, waarom zou je dat doen als leidinggevende?
En dat wantrouwen popt nog steeds wel eens bij hemzelf op, dat geeft hij ruiterlijk toe. Zoals in deze bijdrage op LinkedIn.
Harrie deelde dat hij bang was geflest te worden door een Italiaanse garagehouder toen hij met pech aanklopte. Een kassabonnetje van 12 euro zei minstens net zoveel over hem als over de garagehouder.
Zijn zelfreflectie over deze anekdote, open en bloot op LinkedIn, maakte mij uiteraard nieuwsgierig. Ik benaderde Harrie voor mijn podcast, hier zat immers meer verhaal achter.
Zijn grote droom was om topscoorder in het voetbal te worden, maar hij belandde in de politiek. Zijn carrière begon als jongste wethouder van Nederland.
Terugkijkend op die tijd zegt hij: “Wat wist ik nou eigenlijk?” Hij weet nu dat er toen al een stukje zelfvertrouwen in hem zat, anders doe je zoiets niet.
Door gaandeweg fouten te maken en daarvan te leren, is hij steeds beter geworden in zijn vak.
“Ik durf nu meer achterover te leunen in plaats van in de controle te schieten.”
Zo heeft hij geleerd zich meer open te stellen voor anderen. Zoals het spreekwoord luidt: “Wijsheid komt met de jaren.” En daarmee merkt Harrie ook dat er meer ruimte komt voor intuïtie en spiritualiteit in zijn leven en manier van werken. Door de ervaring die hij heeft opgedaan, durft hij meer achterover te leunen in plaats van in de controle te schieten.
Wanneer hij terugkijkt op zijn werk ziet hij dat er momenten zijn geweest waarop hij erg sturend is geweest. Zo had hij eerder in zijn carrière een idee voor de afdeling die hij toen leidde en vroeg een HR-collega om advies. Zijn idee had hij behoorlijk helder voor ogen, waarop die HR-collega zich hardop afvroeg waarover zij dan nog moest adviseren. Achteraf gezien een terechte vraag, maar in die tijd koos Harrie voor de houding: “Dit is mijn idee en proberen jullie dat maar eens omver te krijgen.”
Onder ander door deze ervaring merkte Harrie hoe belangrijk intenties én duidelijke communicatie zijn. Mensen voelen dat er iets niet klopt wanneer je niet open bent en je er een ‘verborgen agenda’ op na houdt. Dan zit er een onderstroom waar anderen de vinger misschien niet op kunnen leggen, maar die ze wel aanvoelen.
“Een stukje menselijkheid tonen, maakt je ‘echt’ als leidinggevende.”
Door schade en schande wijzer geworden, deelt Harrie tegenwoordig meer zijn gevoelens, twijfels en kwetsbaarheden. Een stukje menselijkheid tonen, maakt je ‘echt’ als leidinggevende. Dat is wat Harrie wil meegeven aan de luisteraar. Zorg er voor dat vertrouwen geven geen vinkje wordt van een marketing act binnen je organisatie. Geef oprechte aandacht.
Terug naar de basis
Toen de coronacrisis uitbrak bleek dit belangrijker dan ooit. In eerste instantie zijn Harrie en zijn team teruggegaan naar de kern en stelden zichzelf basisvragen. Wie zijn we? Waar staan we voor en hoe willen we met elkaar omgaan? Daar zijn een aantal kernwaarden en leidende principes uit voortgekomen. De vraag daarna was: hoe vertalen we dit in concreet gedrag?
Als één van je principes is: “We spreken elkaar aan op gedrag”, kan je dat ‘aanspreken’ op verschillende manieren doen. Bedenk dus ook met elkaar ‘hoe’ jullie dat als team willen doen en help elkaar daarbij.
Toen duidelijk werd dat iedereen voor langere tijd thuis moest werken, koos Harrie ervoor tijd in te ruimen voor gesprekken met alle medewerkers van de gemeente. Hij heeft alle teamleden (ruim 250) opgebeld om te vragen hoe het nu met ze gaat. Soms vergde het een kwartier, soms anderhalf uur, afhankelijk van hoe het gesprek verliep.
Ook hierbij is intentie weer heel belangrijk. Is het een vraag voor controle? Of wil je écht weten hoe het met je teamleden gaat?
Harrie is heel blij dat hij daar zoveel tijd en energie in heeft gestoken. Zo kwam in veel van deze gesprekken het thema ‘schuldgevoel’ ter sprake. Er waren momenten dat het gezinsleven om prioriteit vroeg bij sommigen, met name toen er thuisonderwijs gegeven moest worden. Anderen voelden zich schuldig als ze onder werktijd bijvoorbeeld de was deden of sportten.
Door het gesprek aan te gaan, kon Harrie zijn mensen geruststellen en meegeven dat hij vertrouwen heeft dat zij zelf op dat moment de juiste keuze maken. Dat zij uit het juiste hout gesneden zijn om het werk te doen. En dat de momenten waarop er minder productiviteit is, later wel op de ‘grote hoop’ weer vereffend zouden worden.
De ervaringen van Harrie en zijn zoektocht, hoe werken vanuit vertrouwen er in de praktijk uitziet, zijn niet uniek en wellicht herkenbaar voor andere leidinggevenden.
Als je leidinggevende bent en meer vanuit vertrouwen wil werken, kun uit het interview met Harrie deze drie concrete tips meenemen:
1. Maak ruimte in agenda en geest om je mensen echte aandacht te geven
De stap van Harrie om al zijn medewerkers persoonlijk te spreken en echt naar ze te luisteren en ze te horen, heeft hem heel veel inzichten opgeleverd wat er speelt onder zijn mensen. Daardoor kon hij daar op inspelen, zijn vertrouwen uitspreken, ruimte geven en waar nodig actie ondernemen, individueel of collectief. En dat alles bij elkaar heeft hem veel vertrouwen onder zijn medewerkers opgeleverd.
2. Spreek je zorgen, twijfels, aarzelingen en kwetsbaarheden uit
We weten allemaal van onszelf dat we weleens twijfels, aarzelingen of zorgen hebben. Een leidinggevende is ook maar een mens en heeft zulke gevoelens dus ook. Je kunt ervoor kiezen, bewust of onbewust, om ze achter te houden en uit te stralen of je zeker van je zaak bent. Maar mensen voelen onbewust aan dat er iets niet klopt. En dat ondermijnt het vertrouwen.
Handiger is om, zoals Harrie al doende geleerd heeft, je kwetsbaarheden juist wel te delen. Daarmee open je de dialoog om ook andermans zorgen of kwetsbaarheden te horen, om problemen van verschillende kanten te belichten en om samen oplossingen te zoeken. Er ontstaat verbinding, vertrouwen. En passant brengt je team betere oplossingen tot stand en verspil je minder energie en tijd aan het rechtbreien van miscommunicatie.
3. Ga het doen
Zoals Harrie ook zegt, als je wil werken vanuit vertrouwen, dan moet je ermee aan de slag gaan. Stop met praten, ga het doen. Vraag feedback hoe je het doet. Wat je mensen fijn vinden aan je gedrag, wat ze graag anders zien. Reflecteer met elkaar, betrek er eventueel een onafhankelijke derde bij. Ga het pad van vertrouwen op, zorg dat je jezelf scherp houdt, dat je groeit en beter wordt.
Zoals Harrie het zegt: “Ga het doen. Je mag fouten maken. Het allerbelangrijkste is dat wat je uitstraalt echt is en overeenkomt met wat je zegt en doet.”
Wil je meer tips om te werken vanuit vertrouwen?
Download dan de vijf regietips waarmee je een effectievere leidinggevende wordt
Wil je alle inzichten van Harrie beluisteren en ook hoe andere leidinggevenden buiten het gebaande pad gaan met hun gedrag?
Hier vind je alle afleveringen van de Human Skills Podcast
Wil je als eerste nieuwe afleveringen beluisteren?
Je las een blog van mij – Robert Scheerder
Wil je regelmatig anekdotes met een leiderschapsinzicht in je mail? Meld je dan hier aan voor mijn updates. Bonus: gratis e-book met vijf regietips en een sneak preview van mijn boek.
Herken je dit?
- Irriteert het je dat je mensen hun problemen steeds op je bordje leggen?
- Ben je teleurgesteld dat je mensen hun verantwoordelijkheid niet nemen?
- Heb je een drang om steeds beter te worden in je leiderschap?
Dan kan mijn programma Spelregels Componeren je verder helpen, lees hier verder.
Weet je niet goed wat jou het beste vooruit helpt?
Vul dan dit formuliertje in of boek een Regiegesprek, dan spreken we elkaar snel. Ik help je dan om te bepalen wat voor jouw situatie de best passende oplossing is.
Wees gerust, als ik je niet kan helpen, dan zeg ik dat ook eerlijk.